بهترین آمپول برای آرتروز زانو ترکیب تزریق ژل به زانو با تزریق پی آر پی است که هم به کاهش درد و التهاب کمک میکند و هم با تحریک سلولهای غضروفساز، زمینه را برای ترمیم فراهم میکند. ماندگاری اثر این ترکیب بین ۶ تا ۱ سال است. اما سایر آمپولهای موثر برای آرتروز زانو هم هستند که دو هدف را دنبال میکنند؛ کاهش درد و التهاب (کورتون و هیالورونیک اسید) یا تحریک ترمیم غضروف زانو (تزریق پی آر پی یا سلول درمانی). در این مقاله با هر کدام از این تزریقها برای آرتروز زانو، تاثیر، میزان ماندگاری و عوارض آنها آشنا میشوید.
آمپول برای آرتروز زانو چه تاثیری دارد؟
درد آرتروز زانو معمولاً باعث میشود افراد به دنبال راهی باشند که سریعتر اثر کند و بتواند حرکت را راحتتر کند؛ به همین دلیل تزریق آمپول یکی از رایجترین انتخابها است. از نظر پزشکی، آمپولها آرتروز را درمان نمیکنند، اما آمپولها میتوانند ۳ نوع تاثیر بر آرتروز زانو داشته باشند: ۱. کاهش التهاب و درد، ۲. بهبود حرکت مفصل، و ۳. تحریک ترمیم غضروف.
نکته مهم این است که هیچ آمپولی (حتی پی آر پی و سلول بنیادی)، نمیتواند باعث ترمیم غضروف شود و در بهترین حالت میتواند شرایط را برای ترمیم و بازسازی غضروف آماده کند.
مطالعه بیشتر: آمپول بتامتازون برای زانو درد چه تاثیری دارد؟
بهترین آمپول برای آرتروز زانو؛ روش ترکیبی
ترکیب پیآرپی (PRP) با هیالورونیک اسید (ژل) یکی از مؤثرترین و بهترین آمپولها برای آرتروز زانو محسوب میشوند؛ علت چیست؟ چون هر کدام روی یک بُعد متفاوتی از آرتروز اثر میگذارند. ژل، محیط مکانیکی مفصل را بهتر میکند تا حرکت مفصل نرمتر و فشار کمتر شود، و تزریق پی آر پی (PRP) محیط بیولوژیک مفصل را بهبود میبخشد و به کاهش التهاب مزمن و تحریک بازسازی سلولهای غضروفی باقیمانده کمک میکند.
مطالعات بالینی و مرورهای سیستماتیک نشان دادهاند که این ترکیب در آرتروزهای خفیف تا متوسط میتواند کاهش درد و بهبود عملکرد بیشتری نسبت به PRP یا ژل بهتنهایی ایجاد کند، بدون اینکه عوارض معنیداری اضافه شود.
ماندگاری اثر
-
شروع اثر معمولاً تدریجی است (حدود ۳ تا ۶ هفته).
-
بیشترین بهبود طی ۲ تا ۳ ماه اول دیده میشود.
-
ماندگاری اثر در بسیاری از بیماران ۶ ماه تا ۱ سال گزارش شده است.
-
معمولاً ۱ تا ۲ تزریق (بسته به پروتکل) انجام میشود.
عوارض احتمالی
عوارض این روش ترکیبی معمولاً خفیف و گذرا هستند و مشابه هر کدام از روشها بهتنهایی است:
-
درد یا تورم موقت زانو
-
احساس سنگینی یا خشکی کوتاهمدت
-
تشدید گذرای درد در چند روز اول
بهترین آمپولها برای کاهش درد و التهاب آرتروز زانو
وقتی درد زانو شدید است یا مفصل دچار التهاب و ورم شده، هدف اصلی درمان آرامکردن مفصل است. در این شرایط، آمپولهایی استفاده میشوند که فعالیت التهابی داخل زانو را کم میکنند یا حرکت مفصل را روانتر میسازند.
این تزریقها معمولاً اثر سریع یا میانمدت دارند و بیشتر برای کنترل درد، افزایش توان حرکتی و آمادهسازی بیمار برای فیزیوتراپی به کار میروند.
مطالعه بیشتر: آمپول دگزامتازون برای زانو درد چه تاثیری دارد؟
۱. آمپولهای کورتیکواستروئید (کورتونی)
آمپولهای کورتیکواستروئید داروهای ضدالتهاب قوی و حاوی کورتون هستند که مستقیماً داخل مفصل زانو تزریق میشوند. رایجترین این آمپولها، آمپول تریامسینولون و متیلپردنیزولون است که با کنترل التهاب داخل مفصل، باعث کاهش سریع درد، ورم و خشکی میشوند.
البته این آمپولها درمان اصلی آرتروز نیستند و فقط علائم را کنترل میکنند تا فرد، درمانهای اصلی دیگری مانند فیزیوتراپی یا جراحی را دریافت کند.
مطالعه بیشتر: بهترین آمپول برای زانو درد چیست؟
ماندگاری آمپولهای کورتیکواستروئید
-
اثر ضد درد معمولاً چند روز تا یک هفته بعد از تزریق شروع میشود.
-
بیشترین تأثیر در هفتههای اول دیده میشود.
-
ماندگاری اثر معمولاً ۴ تا ۸ هفته (گاهی تا ۳ ماه) است.
-
اغلب یک تزریق کافی است و در صورت بازگشت درد، ممکن است تکرار شود.
-
به طور معمول، بیش از ۳ تا ۴ بار در سال برای یک زانو توصیه نمیشود.
عوارض آمپولهای کورتیکواستروئید
در صورت تزریق گابهگاه و اصولی، این آمپولها نسبتاً ایمن هستند و عوارض شدید شایع نیست. عوارض معمولاً زمانی دیده میشوند که تزریقها مکرر یا بدون اندیکاسیون درست انجام شوند.
-
افزایش تخریب غضروف در تزریقهای مکرر
-
نازک شدن غضروف و بافتهای اطراف مفصل
-
تشدید موقت درد بعد از تزریق
-
افزایش قند خون، بهویژه در افراد دیابتی
۲. تزریق ژل به زانو (هیالورونیک اسید)
تزریق ژل به زانو در واقع تزریق هیالورونیک اسید به داخل مفصل است؛ مادهای که بهطور طبیعی در مایع مفصلی وجود دارد و نقش آن روانسازی و جذب فشار است. در آرتروز، مقدار و کیفیت این ماده کاهش پیدا میکند. پزشک با تزریق ژل، تلاش میکند محیط داخل مفصل را شبیه حالت طبیعیتر کند تا حرکت زانو نرمتر و درد مکانیکی کمتر شود.
این تزریق معمولاً داخل مفصل و با شرایط استریل انجام میشود و در بعضی موارد با راهنمایی سونوگرافی دقت آن بالاتر میرود.
ماندگاری تزریق ژل به زانو
-
اثر تزریق ژل تدریجی است و معمولاً از ۲ تا ۴ هفته بعد شروع میشود.
-
بیشترین بهبود درد و خشکی در ماههای بعد از تزریق دیده میشود.
-
ماندگاری اثر معمولاً ۴ تا ۶ ماه و در برخی افراد تا ۹ یا حتی ۱۲ ماه است.
-
بسته به نوع ژل، تزریق ممکن است تکدوز باشد یا در قالب ۳ تا ۵ تزریق هفتگی انجام شود
عوارض تزریق ژل به زانو
تزریق هیالورونیک اسید بهطور کلی ایمن محسوب میشود و عوارض جدی آن نادر است. بیشتر عوارض در حد واکنشهای خفیف و گذرا هستند.
-
درد یا احساس فشار در محل تزریق
-
تورم و گرمی خفیف زانو برای چند روز
-
محدودیت موقت حرکت
-
واکنش التهابی کوتاهمدت به ژل
بهترین آمپولها برای تحریک ترمیم غضروف زانو
در برخی بیماران، هدف فقط کاهش درد نیست، بلکه پزشک تلاش میکند روند پیشرفت آرتروز کندتر شود. در این موارد از تزریقهایی استفاده میشود که محیط بیولوژیک مفصل را بهبود میدهند و فعالیت سلولهای باقیمانده غضروف را افزایش میدهند.
این روشها غضروف از بینرفته را بازسازی نمیکنند، اما میتوانند با کاهش تخریب و تقویت توان ترمیمی طبیعی مفصل، عملکرد زانو را در طول زمان بهتر حفظ کنند.
۱. تزریق پی آر پی برای آرتروز زانو
تزریق پیآرپی زانو (Platelet-Rich Plasma) روشی است که در آن مقدار کمی از خون خود فرد گرفته میشود، سپس پلاکتها تغلیظ شده و دوباره داخل مفصل زانو تزریق میشوند. پلاکتها حاوی فاکتورهای رشدی هستند که میتوانند التهاب مزمن مفصل را کاهش دهند و فعالیت سلولهای باقیمانده غضروف را بیشتر کنند.
هدف پیآرپی در آرتروز زانو تحریک ترمیم غضروف باقیمانده و کند کردن روند تخریب مفصل است، نه بازسازی کامل غضروف.
ماندگاری پی آر پی زانو
-
اثر پیآرپی سریع نیست و معمولاً از ۳ تا ۶ هفته بعد از تزریق بهتدریج ظاهر میشود.
-
بیشترین بهبود درد و عملکرد زانو طی ۲ تا ۳ ماه دیده میشود.
-
ماندگاری اثر معمولاً ۶ ماه تا ۱ سال است و در برخی بیماران حتی بیشتر دوام دارد.
-
اغلب ۱ تا ۳ تزریق با فاصله چند هفتهای انجام میشود.
عوارض پی آر پی زانو
از آنجا که پیآرپی از خون خود فرد تهیه میشود، این روش ایمنی بالایی دارد و عوارض جدی آن نادر است. بیشتر عوارض خفیف و گذرا هستند.
-
درد یا خشکی موقت زانو بعد از تزریق
-
تورم و احساس سنگینی مفصل
-
تشدید گذرای درد در چند روز اول
-
کبودی خفیف در محل تزریق
نکته: پیآرپی بیشتر برای افرادی توصیه میشود که آرتروز خفیف تا متوسط دارند، سن پایینتری دارند یا به دنبال کنترل بلندمدتتر علائم و حفظ عملکرد مفصل هستند، نه تسکین فوری درد.
۲. سلول درمانی آرتروز زانو
سلولدرمانی در آرتروز زانو به تزریق سلولهای بنیادی (معمولاً استخراجشده از مغز استخوان یا بافت چربی خود فرد) به داخل مفصل گفته میشود. هدف این روش بهبود محیط بیولوژیک مفصل است؛ یعنی کاهش التهاب مزمن و کمک به فعالتر شدن توان ترمیمی طبیعی غضروف باقیمانده.
برخلاف تصور رایج، سلولدرمانی در عمل بالینی امروز معمولاً غضروف جدید نمیسازد، بلکه بیشتر نقش تنظیمکننده و محافظتی دارد.
نکته مهم: سلولدرمانی بیشتر برای آرتروزهای خفیف تا متوسط یا زمانی که درمانهای سادهتر پاسخ مناسبی ندادهاند مطرح میشود و هنوز درمان استاندارد و قطعی آرتروز زانو محسوب نمیشود.
ماندگاری تزریق سلول بنیادی
-
اثر سلولدرمانی تدریجی است و معمولاً از چند هفته تا چند ماه بعد از تزریق احساس میشود.
-
بهبود درد و عملکرد ممکن است در ۳ تا ۶ ماه اول واضحتر شود.
-
ماندگاری اثر در صورت پاسخ مناسب میتواند ۱ تا ۲ سال باشد.
-
اغلب یک تزریق انجام میشود، اما در برخی پروتکلها تزریق مجدد هم در نظر گرفته میشود.
عوارض تزریق سلول بنیادی
در صورت انجام در مراکز معتبر و با سلولهای خود فرد، این روش نسبتاً ایمن است؛ با این حال، بهدلیل ماهیت تهاجمیتر آن، عوارض میتواند بیشتر از PRP باشد.
-
درد و تورم زانو بعد از تزریق
-
التهاب موقت مفصل
-
درد در محل برداشت سلول (مثلاً لگن یا شکم)
چگونه تاثیر آمپول برای آرتروز زانو را افزایش دهیم؟
آمپولهای آرتروز زمانی بیشترین اثر را دارند که بهتنهایی استفاده نشوند. تمرینات فیزیوتراپی با تقویت عضلات اطراف زانو، فشار را از روی مفصل کم میکند و باعث میشود اثر کاهش درد آمپول پایدارتر شود.
در کنار آن، استفاده از زانوبند زاپیامکس در زمان استراحت با کاهش فشار، گرمادهی و بهبود گردش خون موضعی، به آرام ماندن مفصل کمک میکند. این ترکیب باعث میشود زانو در شرایط بهتری ترمیم شود و اثر آمپولها هم بیشتر حس شود و هم دیرتر از بین برود.
سوالات متداول
اگر یک بار آمپول زانو جواب نداد، یعنی برای من مؤثر نیست؟
نه لزوماً. پاسخ به آمپول به نوع تزریق، شدت آرتروز و شرایط فرد بستگی دارد. گاهی نیاز به تکرار تزریق، تغییر نوع آمپول یا ترکیب با فیزیوتراپی وجود دارد. یک تجربه ناموفق بهتنهایی معیار قضاوت نهایی نیست.
تزریق آمپول آرتروز زانو درد دارد؟
تزریق معمولاً درد خفیف و کوتاهمدت دارد. بعد از آن ممکن است زانو یکی دو روز گرفته یا حساس شود. معمولاً استراحت نسبی ۲۴ تا ۴۸ ساعت کافی است و بعد میتوان به فعالیتهای سبک روزمره برگشت.
کدام آمپول برای آرتروز زانو در سن بالا بهتر جواب میدهد؟
در سنین بالا معمولاً آمپولهایی که درد و التهاب را کنترل میکنند نتیجه قابل پیشبینیتری دارند. روشهای ترمیمی مثل PRP در سن بالا ممکن است اثر ضعیفتری داشته باشند، اما تصمیم نهایی به شدت آرتروز و وضعیت مفصل بستگی دارد.
آیا میتوان چند نوع آمپول آرتروز زانو را با هم یا پشت سر هم تزریق کرد؟
بله، در برخی موارد پزشک از تزریق مرحلهای استفاده میکند؛ مثلاً ابتدا کاهش التهاب و بعد روشهای دیگر. اما ترتیب، فاصله و ترکیب تزریقها باید کاملاً کنترلشده باشد تا از عوارض و کاهش اثر جلوگیری شود.
اگر آمپولها اثر نکنند، قدم بعدی درمان آرتروز زانو چیست؟
در صورت پاسخندادن به آمپولها، درمانهایی مثل فیزیوتراپی هدفمند، بریس، اصلاح وزن و در مراحل پیشرفته جراحی بررسی میشوند. آمپول آخرین راه نیست، بلکه بخشی از یک مسیر درمانی مرحلهبهمرحله است.