همه ما اسم قرص ایبوپروفن را زیاد شنیدهایم و احتمالا بارها هم در شرایط مختلف، آن را مصرف کردهایم. اما مصرف این قرص کمعوارض و رایج، کاربردهای متنوع و نکات مهمی دارد که بهتر است با آنها بیشتر آشنا شوید؛ از جمله درباره مصرف قرص ایبوپروفن برای کودکان، در دوران قاعدگی، عوارض و تداخلهای دارویی.
ایبوپروفن چیست؟
ایبوپروفن یک داروی ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAID) یعنی بدون کورتون است که برای کاهش درد، تب و التهاب استفاده میشود. این دارو با مهار آنزیمهای تولیدکننده پروستاگلاندینها در بدن عمل میکند. پروستاگلاندینها موادی هستند که باعث التهاب، درد و تب میشوند. بنابراین، ایبوپروفن باعث کاهش این علائم میشود.
اشکال دارویی ایبوپروفن
ایبوپروفن در اشکال مختلف موجود است که بسته به سن و شرایط بیمار انتخاب میشوند. رایجترین شکل ایبوپروفن برای بزرگسالان قرص ایبوپروفن و برای کودکان، شربت ایبوپروفن است.
-
قرص و کپسول خوراکی (معمولاً ۲۰۰، ۴۰۰، ۶۰۰ و ۸۰۰ میلیگرم)
-
شربت ایبوپروفن یا سوسپانسیون خوراکی (برای کودکان)
-
شیاف مقعدی ایبوپروفن (برای بیمارانی که نمیتوانند دارو را خوراکی مصرف کنند)
-
ژل یا پماد موضعی ایبوپروفن (برای درد موضعی مفاصل یا عضلات)
-
تزریق وریدی یا عضلانی (در بیمارستان، برای درد شدید یا تب بالا)
موارد مصرف قرص ایبوپروفن
قرص ایبوپروفن به دلیل اثر سریع و مؤثرش، و همچنین عوارض محدود، یکی از پرکاربردترین داروها برای دردهای کوتاهمدت، دردهای مزمن مفصلی و کاهش تب در بزرگسالان و کودکان است. بهطورکلی کاربردهای قرص ایبوپروفن را میتوان به سه دسته التهابهای کوتاه مدت، التهابهای مزمن (بلندمدت) و کاهش تب تقسیم کرد.
1. کاهش درد و التهاب کوتاهمدت
در دردها و التهابهای حاد و موقتی، ایبوپروفن با کاهش تولید مواد التهابی در محل درد، باعث کاهش شدت درد و تورم میشود. این دارو بیشتر زمانی استفاده میشود که درد منشأ التهابی یا عضلانی داشته باشد و انتظار میرود با کنترل التهاب، علائم طی مدت کوتاهی فروکش کند.
دوز معمول در بزرگسالان: ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیگرم هر ۴ تا ۶ ساعت در صورت نیاز
-
سردرد و میگرن
-
دنداندرد
-
دردهای عضلانی و مفصلی ناشی از کشیدگی یا فشار
-
درد قاعدگی (دیسمنوره)
2. کاهش درد و التهاب مزمن
در بیماریهای مزمن مفصلی، درد معمولاً ناشی از التهاب پایدار و تغییرات ساختاری مفصل است. در این شرایط، ایبوپروفن برای کاهش التهاب زمینهای و تخفیف درد مداوم به کار میرود، اما نقشی در درمان علت اصلی بیماری ندارد.
مطالعه بیشتر: بهترین روش درمان آرتروز زانو بر اساس گرید
دوز معمول در بزرگسالان: ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلیگرم هر ۶ تا ۸ ساعت
-
آرتروز و روماتیسم مفصلی
-
التهاب مزمن مفاصل دیگر
3. کاهش تب
تب نتیجهی فعال شدن مرکز تنظیم دمای بدن در پاسخ به عفونت یا التهاب است. ایبوپروفن با مهار این مسیر، باعث کاهش دمای بدن میشود و معمولاً همزمان دردهای همراه تب مانند سردرد یا بدندرد را نیز کاهش میدهد.
دوز معمول در بزرگسالان: ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیگرم هر ۴ تا ۶ ساعت
-
تب ناشی از سرماخوردگی، آنفلوآنزا یا عفونتهای خفیف
قرص ایبوپروفن برای زانو درد و کمر درد؛ راهنمای مصرف
زانو درد و کمر درد اغلب به دلیل التهاب بافتها، عضلات، رباطها یا مفاصل ایجاد میشوند. ایبوپروفن با کاهش تولید مواد التهابی در بدن، باعث کاهش التهاب و در نتیجه کاهش درد و خشکی در این نواحی میشود.
این دارو علت اصلی درد (مثل دیسک، آرتروز پیشرفته یا آسیب ساختاری) را درمان نمیکند، اما میتواند شدت علائم را کاهش دهد.
مطالعه بیشتر: بهترین قرص مسکن برای کمر درد
مواردی که ایبوپروفن معمولاً برای آنها تجویز میشود
-
زانو درد ناشی از التهاب، فشار، فعالیت زیاد یا آرتروز خفیف
-
کمر درد عضلانی یا التهابی
-
درد ناشی از کشیدگی عضلات یا رباطها
-
درد پس از فعالیت بدنی یا نشستن و ایستادن طولانی
دوز معمول ایبوپروفن برای زانو درد و کمر درد (بزرگسالان)
دوز بسته به شدت درد و نظر پزشک متفاوت است، اما مقادیر رایج به شکل زیر است:
-
۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیگرم هر ۶ تا ۸ ساعت
-
در دردهای شدیدتر: ۶۰۰ میلیگرم هر ۸ ساعت (معمولاً با تجویز پزشک)
-
حداکثر دوز بدون نسخه: ۱۲۰۰ میلیگرم در روز
-
حداکثر دوز با تجویز پزشک: تا ۳۲۰۰ میلیگرم در روز
نحوه مصرف
-
قرص را بعد از غذا یا همراه با یک لیوان شیر مصرف کنید تا تحریک معده کمتر شود.
-
از مصرف همزمان با سایر داروهای ضدالتهاب (مثل دیکلوفناک یا ناپروکسن) خودداری شود.
-
اگر درد پس از ۳ تا ۵ روز بهبود نیافت یا بدتر شد، نیاز به بررسی علت زمینهای وجود دارد.
چه زمانی قرص ایبوپروفن موثر نیست؟
-
دردهای شدید و ناگهانی همراه با بیحسی، ضعف پا یا انتشار شدید درد
-
زانو درد یا کمر درد ناشی از آسیب جدی، شکستگی یا دیسک پیشرفته
-
سابقه زخم معده، نارسایی کلیه، بیماری قلبی یا مصرف طولانیمدت داروهای خاص
افزایش اثربخشی ایبوپروفن برای کمر درد و زانو درد
روشهای حمایتی و غیردارویی در کنار مصرف قرص ایبوپروفن، معمولا تاثیر ماندگارتر و سریعتری در تسکین کمر درد و زانو درد دارند. یکی از این روشها، استفاده از ابزارهای طبی نوین مانند زانوبند زاپیامکس و کمربند پلاتینر است. این دو وسیله با استفاده از سه نوع فناوری و با ایجاد گرمای عمقی و بهبود گردش خون، به کاهش التهاب، رفع اسپاسم عضلات و تسکین درد کمک میکنند. خرید زاپیامکس و پلاتینر حتما باید از نمایندگی زانوبند زاپیامکس و نمایندگی کمربند پلاتینر صورت بگیرد.
قرص ایبوپروفن برای کودکان؛ نکات احتیاطی مهم
برای کودکان، شربت ایبوپروفن معمولاً برای سنین زیر ۶ سال تجویز میشود، چون کودکان کمسن قادر به بلع ایمن قرص نیستند و شربت این امکان را میدهد که دوز دقیق بر اساس وزن کودک تنظیم شود و خطر خفگی یا مصرف دوز نادرست کاهش یابد. دوز شربت معمولاً ۱۰ میلیگرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن در هر نوبت است و هر ۶ تا ۸ ساعت، حداکثر ۴ بار در روز مصرف میشود.
قرص ایبوپروفن معمولاً از ۶ سالگی به بالا و فقط در صورتی که کودک بتواند قرص را بهخوبی قورت دهد تجویز میشود؛ در این سنین معمولاً دوز ۲۰۰ میلیگرم در هر نوبت استفاده میشود و در کودکان بزرگتر و نوجوانان، بسته به وزن و نظر پزشک میتواند تا ۴۰۰ میلیگرم افزایش یابد. در همه سنین، مصرف ایبوپروفن در کودکان باید کوتاهمدت باشد و در صورت تداوم تب یا درد، بررسی پزشکی ضروری است.
عوارض قرص ایبوپروفن
ایبوپروفن در صورت مصرف کوتاهمدت و با دوز مناسب معمولاً بدون عوارض است، اما مانند هر داروی ضدالتهاب، در بعضی افراد یا شرایط خاص میتواند باعث بروز عارضه شود. بروز عوارض بیشتر به دوز مصرفی، مدت مصرف، وضعیت معده و کلیهها، سن و مصرف همزمان داروهای دیگر بستگی دارد.
عوارض شایع و خفیف
این عوارض بیشتر در مصرف چندروزه یا دوزهای بالاتر دیده میشوند و اغلب با مصرف دارو بعد از غذا کاهش مییابند:
-
دلدرد، سوزش یا ناراحتی معده (شایعترین عارضه)
-
تهوع یا احساس سنگینی معده
-
نفخ یا سوءهاضمه خفیف
عوارض کمتر شایع اما مهم
این عوارض معمولاً در مصرف دوزهای بالا، مصرف طولانیمدت یا در افراد حساس دیده میشوند:
-
زخم یا خونریزی معده (بیشتر در افراد با سابقه زخم معده یا مصرف همزمان آسپرین و کورتونها)
-
افزایش فشار خون یا احتباس مایعات (در مصرف طولانی یا بیماران قلبی)
-
کاهش عملکرد کلیه (در سالمندان، کمآبی بدن یا بیماری کلیوی)
چه کسانی نباید قرص ایبوپروفن مصرف کنند؟
ایبوپروفن اگرچه داروی رایجی است، اما برای همه افراد انتخاب مناسبی نیست. در برخی شرایط، مصرف این دارو میتواند باعث بدتر شدن بیماری زمینهای یا بروز عوارض جدی شود. به همین دلیل، در افراد زیر مصرف ایبوپروفن یا کاملاً ممنوع است یا باید فقط با نظر پزشک انجام شود.
-
افراد با سابقه زخم معده یا خونریزی گوارشی: ایبوپروفن میتواند مخاط معده را تحریک کرده و خطر خونریزی را افزایش دهد.
-
بیماران مبتلا به بیماری کلیوی یا کاهش عملکرد کلیه: این دارو ممکن است جریان خون کلیه را کاهش داده و باعث بدتر شدن عملکرد آن شود.
-
افراد با بیماریهای قلبی یا فشار خون کنترلنشده: مصرف ایبوپروفن، بهویژه در دوزهای بالا یا طولانیمدت، میتواند خطر مشکلات قلبی را افزایش دهد.
-
افرادی که همزمان داروهای رقیقکننده خون مصرف میکنند: مانند وارفارین یا برخی داروهای ضدپلاکت، که خطر خونریزی را بالا میبرند.
-
افراد حساس یا دارای سابقه واکنش آلرژیک به ایبوپروفن یا سایر ضدالتهابها: مانند بروز کهیر، تنگی نفس یا تورم صورت پس از مصرف این داروها.
-
زنان باردار، بهویژه در سهماهه سوم: ایبوپروفن میتواند به جنین آسیب برساند و مصرف آن در این دوره ممنوع است.
-
سالمندان (بهخصوص بالای ۶۵ سال): به دلیل افزایش خطر عوارض گوارشی، کلیوی و قلبی، مصرف باید با دوز کمتر و تحت نظر پزشک باشد.
قرص ایبوپروفن را همزمان با این داروها نخورید!
ایبوپروفن میتواند با بعضی داروها تداخل جدی داشته باشد و مصرف همزمان آنها خطر عوارضی مثل خونریزی معده، آسیب کلیه یا کاهش اثر داروها را افزایش دهد. این تداخلها معمولاً زمانی مشکلساز میشوند که داروها بهطور همزمان یا در یک بازه کوتاه مصرف شوند، حتی اگر هرکدام بهتنهایی بیخطر به نظر برسند.
-
سایر داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند دیکلوفناک، ناپروکسن، ایندومتاسین یا آسپرین با دوز مسکن
-
داروهای رقیقکننده خون مانند وارفارین، ریواروکسابان، آپیکسابان و دابیگاتران
-
کورتونها (کورتیکواستروئیدها) مانند پردنیزولون و دگزامتازون
-
برخی داروهای فشار خون و قلب مانند مهارکنندههای ACE (کاپتوپریل، انالاپریل) و داروهای مدر
-
داروهای ضدافسردگی از گروه SSRI مانند فلوکستین، سرترالین و سیتالوپرام
-
داروهای حاوی لیتیوم یا متوترکسات
مصرف همزمان الکل و ایبوپروفن
مصرف همزمان ایبوپروفن و الکل میتواند خطر تحریک معده، زخم و خونریزی گوارشی را افزایش دهد، حتی در افرادی که سابقه مشکلات معده ندارند. همچنین فشار روی کلیهها و کبد بیشتر میشود و اثر دارو ممکن است تغییر کند. برای کاهش خطر، بهتر است از مصرف الکل در طول دوره مصرف ایبوپروفن خودداری کنید.
قرص ایبوپروفن بهترین گزینه است؟ مقایسه با قرصهای مشابه
در انتخاب داروی مسکن و ضدالتهاب، هیچ گزینهای برای همهی افراد «بهطور مطلق بهترین» نیست. ایبوپروفن یکی از متداولترین ضدالتهابهای غیراستروئیدی است و برای درد، التهاب و تب کاربرد گستردهای دارد، اما بسته به نوع درد، سن، بیماریهای زمینهای و سایر داروهایی که مصرف میکنید، داروهای دیگر ممکن است مناسبتر باشند.
قرص استامینوفن (پاراستامول)
این دارو برای کاهش درد و تب مفید است و نسبت به ایبوپروفن معده را کمتر تحریک میکند. با این حال، برخلاف ایبوپروفن، خاصیت ضدالتهابی ندارد و برای کاهش التهاب مفصل یا ورم کاربرد چندانی ندارد. بنابراین وقتی هدف کنترل التهاب نیست و فقط درد یا تب خفیف وجود دارد، استامینوفن گزینه مناسبتری است.
قرص ناپروکسن
ناپروکسن اثر ضدالتهابی طولانیتری دارد و برای دردهای التهابی مزمن، بهویژه در مفاصل، مناسبتر است. از نظر طول اثر، نیاز به مصرف مکرر کمتر است، اما مشابه ایبوپروفن میتواند معده را تحریک کند و ریسک عوارض گوارشی در مصرف طولانی دارد. بنابراین در دردهای التهابی طولانیمدت معمولاً ترجیح داده میشود.
قرص دیکلوفناک
قرص دیکلوفناک برای دردهای التهابی متوسط تا شدید، به ویژه التهاب مزمن مفاصل مثل آرتروز، اثر قویتری نسبت به ایبوپروفن دارد. با این حال، خطر عوارض گوارشی و قلبی در مصرف طولانی بیشتر است، بنابراین بیشتر برای دردهای شدید التهابی تحت نظر پزشک استفاده میشود و معمولاً گزینه اولیه برای درد خفیف نیست.
سوالات متداول
ایبوپروفن برای دندان درد مفید است؟
ایبوپروفن میتواند درد دندان ناشی از التهاب یا عفونت خفیف را کاهش دهد، زیرا اثر ضدالتهابی و مسکنی دارد. این دارو باعث کاهش تورم لثه و حساسیت محل آسیب نیز میشود، اما درمان علت اصلی دندان درد نیست و برای درد شدید یا طولانی باید به دندانپزشک مراجعه کرد.
قرص استامینوفن کافئین ایبوپروفن برای چیست؟
این ترکیب برای کاهش دردهای متوسط تا شدید استفاده میشود. استامینوفن درد و تب را کاهش میدهد، ایبوپروفن اثر ضدالتهابی دارد و کافئین باعث تقویت اثر مسکن و افزایش هوشیاری میشود. معمولاً برای سردرد، میگرن، درد دندان یا دردهای عضلانی کوتاهمدت تجویز میشود.
ایبوپروفن برای سردرد چقدر تاثیر دارد؟
ایبوپروفن برای سردرد خفیف تا متوسط موثر است و با کاهش التهاب در رگهای مغزی و بافتهای اطراف، درد را ظرف ۲۰ تا ۳۰ دقیقه کاهش میدهد. در سردردهای میگرنی متوسط، اثر قابل توجه دارد، اما برای سردردهای شدید یا طولانی، ممکن است نیاز به داروهای تخصصیتر باشد.
قرص ایبوپروفن برای قطع پریود کاربرد دارد؟
ایبوپروفن برای قطع یا تأخیر پریود کاربرد ندارد. این دارو میتواند شدت درد و گرفتگیهای قاعدگی را کاهش دهد، اما تأثیری بر زمان شروع یا طول دوره پریود ندارد. مصرف آن تنها برای مدیریت دردهای قاعدگی یا کاهش خونریزیهای شدید مفید است.
عوارض قرص ایبوپروفن در دوران قاعدگی چیست؟
شایعترین عوارض ایبوپروفن در دوران قاعدگی شامل دلدرد، تهوع، سوزش معده یا نفخ است. مصرف کوتاهمدت و با دوز مناسب معمولاً عارضه جدی ایجاد نمیکند، اما مصرف طولانی یا دوز بالا میتواند خطر خونریزی معده و مشکلات گوارشی را افزایش دهد.
قرص ایبوپروفن خوابآور است؟
ایبوپروفن معمولاً اثر خوابآوری ندارد و بهعنوان مسکن و ضدالتهاب عمل میکند. با این حال، کاهش درد میتواند بهطور غیرمستقیم باعث بهبود کیفیت خواب شود، اما خود دارو تأثیر مستقیم خوابآور ندارد و معمولاً باعث خوابآلودگی نمیشود.
خوردن قرص ایبوپروفن در ماه اول بارداری مجاز است؟
در ماه اول بارداری مصرف ایبوپروفن معمولاً توصیه نمیشود، مگر با تجویز پزشک. این دارو میتواند روی رشد جنین و سلامت بارداری اثر بگذارد. در سهماهه سوم بارداری مصرف آن بهطور جدی ممنوع است. در صورت نیاز، پزشک میتواند جایگزین مناسب تجویز کند.
قرص ایبوپروفن در تست اعتیاد تاثیر دارد؟
ایبوپروفن باعث مثبت شدن تست اعتیاد یا مواد مخدر نمیشود. این دارو جزء داروهای ضدالتهاب غیرمخدر است و تأثیری بر مواد مورد آزمایش مانند آمفتامین، تریاک، کوکائین یا حشیش ندارد. بنابراین مصرف ایبوپروفن معمولاً مشکلی در آزمایش اعتیاد ایجاد نمیکند.