تست پارگی مینیسک زانو؛ بررسی انواع تست ها

تست پارگی مینیسک زانو مجموعه‌ای از معاینات بالینی است که پزشک برای بررسی احتمال آسیب مینیسک داخلی یا خارجی انجام می‌دهد. تست مک موری، اپلی، تسالی و بررسی حساسیت خط مفصل از مهم‌ترین این معاینات هستند. با این‌ حال، مثبت یا منفی بودن یک تست به‌ تنهایی نمی‌تواند پارگی مینیسک را قطعی تأیید یا رد کند. راهنمای بالینی AAOS در سال ۲۰۲۴ استفاده ترکیبی از حساسیت خط مفصل، تست مک موری و تست تسالی را برای تشخیص پارگی حاد مینیسک موثر می‌داند و MRI را روش تصویربرداری ترجیحی برای تأیید پارگی حاد مینیسک معرفی می‌کند. در این مقاله از سایت نی مارکت بررسی می‌شود تست مینیسک زانو چگونه انجام می‌شود و انواع آن کدامند، تست پارگی مینیسک در خانه چقدر قابل اعتماد است و تست‌هایی مانند بالوتمان، تست لقی زانو و تست رباط‌های صلیبی و جانبی چه تفاوتی با تست مینیسک دارند.

تست پارگی مینیسک زانو چیست؟

مینیسک‌های داخلی و خارجی دو ساختار فیبروکارتیلاژی در میان استخوان ران و درشت‌نی هستند که در توزیع نیرو، جذب ضربه و پایداری مفصل نقش دارند. پارگی مینیسک ممکن است به دنبال چرخش ناگهانی زانو ایجاد شود یا در سنین بالاتر در اثر تغییرات فرسایشی با نیروی بسیار کمتری اتفاق بیفتد. درد در امتداد خط مفصل، تورم، گیرکردن یا قفل‌ شدن زانو، احساس خالی‌ شدن زانو و محدودیت دامنه حرکت از علائم احتمالی پارگی مینیسک هستند. پزشک برای بررسی این آسیب فقط به یک تست متکی نیست. معمولا ابتدا مکانیسم آسیب و محل درد بررسی می‌شود و سپس چند معاینه اختصاصی انجام می‌گیرد. مهم‌ترین تست‌های بالینی عبارت‌اند از:

• تست مک موری یا McMurray
• تست اپلی یا Apley
• تست تسالی یا Thessaly
• بررسی حساسیت خط مفصل یا Joint Line Tenderness

مطالعات مختلف درباره دقت این تست‌ها نتایج متفاوتی داشته‌اند. برای مثال، مطالعه اولیه تسالی دقت بالایی برای این تست گزارش کرد، اما مطالعات بعدی عملکرد بسیار ضعیف‌تری نشان دادند. یک مطالعه بزرگ‌تر نیز نشان داد تسالی، مک موری و اپلی در صورت استفاده منفرد دقت محدودی دارند. در مقابل، راهنمای جدید AAOS تأکید می‌کند که ترکیب چند یافته معاینه ارزش بیشتری از یک تست منفرد دارد.

برای مطالعه بیشتر: انواع آسیب های شایع زانو

تست مک موری زانو

تست مک موری زانو یکی از شناخته‌شده‌ترین تست‌های معاینه مینیسک است. در این تست بیمار به پشت دراز می‌کشد و پزشک زانو را خم می‌کند. سپس با کنترل ساق، زانو به‌ تدریج باز و هم‌زمان چرخش مشخصی به ساق وارد می‌شود تا قسمت‌های مختلف مینیسک تحت فشار کنترل‌شده قرار گیرند.  اگر در طول این حرکت درد واضح در خط مفصل، کلیک یا Clunk قابل لمس ایجاد شود، تست می‌تواند به نفع آسیب مینیسک باشد. محل علائم نیز به پزشک کمک می‌کند مشخص کند احتمال درگیری مینیسک داخلی بیشتر است یا خارجی.

با این‌حال، صدای تق‌ تق یا خشکی زانو به‌ تنهایی تست مک موری را مثبت نمی‌کند. بسیاری از زانوهای سالم نیز ممکن است هنگام حرکت صدا ایجاد کنند. اهمیت بیشتری زمانی وجود دارد که حرکت معاینه، درد مشخص و قابل تکراری را در امتداد خط مفصل ایجاد کند. از نظر دقت تشخیصی نیز نتایج مطالعات یکسان نیستند. یک مطالعه تشخیصی جدید روی ۲۵۵ بیمار آسیب‌دیده نشان داد مک موری در مقایسه با چند تست دیگر عملکرد نسبتا متعادلی داشت و ترکیب آن با اپلی دقت بیشتری ایجاد کرد. بااین‌حال، این نتایج به معنی قطعی‌بودن تست مک موری در تمام بیماران نیست.

تست تسالی؛ تست ایستاده برای بررسی مینیسک

اگرچه در کلمات کلیدی اصلی مقاله نیامده، تست تسالی یکی از تست‌هایی است که راهنمای AAOS برای ارزیابی پارگی حاد مینیسک به آن اشاره می‌کند. این تست در حالت تحمل وزن انجام می‌شود؛ بیمار با زانوی کمی خم‌شده روی پای مورد بررسی می‌ایستد و با حمایت معاینه‌کننده، بدن و زانو را به چپ و راست می‌چرخاند.

درد در خط مفصل یا احساس گیرکردن می‌تواند تست را مثبت کند. درباره دقت تسالی اختلاف قابل‌توجهی میان مطالعات وجود دارد. مطالعه اولیه سال ۲۰۰۵ دقت بسیار بالایی گزارش کرد، اما مطالعات مستقل بعدی نتوانستند همان اعداد را تکرار کنند. برای مثال، یک مطالعه با استفاده از آرتروسکوپی به‌عنوان مرجع، حساسیت ۶۴ درصد و اختصاصیت ۵۳ درصد برای تسالی گزارش کرد و نتیجه گرفت تست به‌تنهایی برای اثبات یا رد پارگی کافی نیست.  این تفاوت نشان می‌دهد نتیجه تست به عواملی مانند مهارت معاینه‌کننده، شدت درد، تورم، آسیب‌های هم‌زمان و جمعیت مورد بررسی وابسته است.

تست اپلی زانو

تست اپلی زانو یا Apley Compression Test یکی دیگر از معاینات کلاسیک برای بررسی مینیسک است. بیمار معمولا روی شکم قرار می‌گیرد و زانو حدود ۹۰ درجه خم می‌شود. پزشک با ایجاد فشار کنترل‌شده در امتداد ساق و چرخاندن آن، مینیسک را تحت فشار قرار می‌دهد. اگر این حرکت باعث درد مشخص در خط مفصل یا احساس گیرکردن شود، احتمال آسیب مینیسک مطرح می‌شود. بخش دیگری از تست اپلی با کاهش فشار مفصل و ایجاد کشش انجام می‌شود و می‌تواند به پزشک در افتراق نسبی درد ناشی از ساختارهای مینیسکی از بعضی آسیب‌های رباطی کمک کند.

اما اپلی نیز یک تست تشخیصی قطعی نیست. در یک مطالعه بزرگ که تست‌های تسالی، مک موری، اپلی و حساسیت خط مفصل را با MRI مقایسه کرد، دقت اپلی به‌تنهایی حدود همان محدوده سایر تست‌های منفرد بود و برای تصمیم‌گیری مستقل کافی نبود. بنابراین نتیجه اپلی مثبت بیشتر به این معناست که احتمال یک آسیب داخل مفصل، به‌ خصوص مینیسک، افزایش پیدا کرده است و باید در کنار شرح حال و سایر یافته‌ها تفسیر شود.

بررسی حساسیت خط مفصل (Joint Line Tenderness)

یکی از ساده‌ترین تست‌های بالینی برای ارزیابی احتمال پارگی مینیسک است. در این معاینه، پزشک با انگشت مسیر خط مفصلی بین استخوان ران و درشت‌نی را در سمت داخلی و خارجی زانو لمس و فشار می‌دهد؛ یعنی تقریبا همان ناحیه‌ای که مینیسک داخلی و خارجی قرار گرفته‌اند. اگر فشار روی یک نقطه مشخص از خط مفصل باعث ایجاد درد واضح و مشابه درد اصلی بیمار شود، تست مثبت در نظر گرفته می‌شود و می‌تواند احتمال آسیب مینیسک همان سمت را افزایش دهد.

با این‌حال، حساسیت خط مفصل به‌تنهایی پارگی مینیسک را ثابت نمی‌کند؛ زیرا آرتروز زانو، آسیب غضروف، رباط‌های جانبی و برخی التهاب‌های اطراف مفصل نیز ممکن است در همین ناحیه درد ایجاد کنند. به همین دلیل این یافته معمولا همراه با تست‌هایی مانند مک موری و تسالی و در صورت نیاز MRI تفسیر می‌شود.

تست بالوتمان زانو

تست بالوتمان زانو یا Patellar Ballottement اساسا تست پارگی مینیسک نیست. این معاینه برای بررسی تجمع مایع داخل مفصل یا Knee Effusion استفاده می‌شود. وقتی مقدار مایع داخل زانو افزایش پیدا کند، کشکک ممکن است روی این مایع حالتی شبیه شناورشدن پیدا کند. معاینه‌کننده با هدایت مایع به اطراف کشکک و سپس فشار کنترل‌شده روی آن، حرکت کشکک نسبت به استخوان ران را ارزیابی می‌کند.

مثبت‌ بودن این تست فقط نشان می‌دهد احتمال تجمع مایع داخل مفصل وجود دارد و علت آن را مشخص نمی‌کند. افیوژن ممکن است پس از پارگی مینیسک، آسیب ACL، خون‌ریزی داخل مفصل، آرتروز، التهاب یا سایر مشکلات زانو دیده شود. در یک مطالعه روی بیماران با آسیب تروماتیک زانو، تست بالوتمان به‌ تنهایی قدرت تشخیصی محدودی برای افیوژن داشت، اما ترکیب آن با گزارش خود بیمار از تورم ارزش بیشتری ایجاد کرد.

تست پارگی رباط صلیبی زانو

رباط‌های صلیبی از مینیسک متفاوت‌ اند. ACL حرکت بیش از حد تیبیا به سمت جلو و بخشی از پایداری چرخشی را کنترل می‌کند و PCL از حرکت بیش از حد تیبیا به سمت عقب جلوگیری می‌کند. برای بررسی ACL سه تست شناخته‌ شده وجود دارد:

• تست لاچمن (Lachman)
• تست کشویی قدامی (Anterior Drawer)
• تست Pivot Shift

در تست لاچمن، زانو در خم‌شدگی کم قرار دارد و پزشک حرکت قدامی تیبیا نسبت به فمور را ارزیابی می‌کند. افزایش غیرطبیعی حرکت و تغییر کیفیت نقطه پایان حرکت می‌تواند به نفع آسیب ACL باشد. در تست کشویی قدامی، زانو بیشتر خم می‌شود و تیبیا به سمت جلو کشیده می‌شود. Pivot Shift بیشتر ناپایداری چرخشی ناشی از ACL را بررسی می‌کند و انجام و تفسیر آن تخصص بیشتری می‌خواهد. یک مطالعه کلاسیک با تأیید آرتروسکوپی نشان داد لاچمن نسبت به Anterior Drawer در آسیب‌های حاد عملکرد بهتری داشت. مطالعات جدیدتر نیز همچنان از لاچمن، Pivot Shift و سایر تست‌های ACL به‌عنوان اجزای معاینه بالینی استفاده می‌کنند، هرچند هیچ‌کدام مستقل از بقیه یافته‌ها تفسیر نمی‌شوند.

تست پارگی رباط صلیبی خلفی

برای PCL مهم‌ترین تست کلاسیک، Posterior Drawer است. در این تست حرکت تیبیا به سمت عقب نسبت به فمور ارزیابی می‌شود. Posterior Sag Sign نیز می‌تواند فرورفتگی غیرطبیعی تیبیا به سمت عقب را نشان دهد. یک مطالعه کنترل‌شده روی آسیب‌های PCL نشان داد معاینه بالینی در دست جراحان باتجربه دقت بالایی داشت و Posterior Drawer از مؤثرترین تست‌های آن مطالعه بود. بااین‌حال، تست‌های PCL نیز باید همراه با مکانیسم آسیب و تصویربرداری در موارد لازم تفسیر شوند.

برای مطالعه بیشتر: بهترین درمان‌های پارگی رباط صلیبی قدامی بدون جراحی

تست پارگی رباط جانبی زانو

رباط جانبی داخلی یا MCL در سمت داخل و رباط جانبی خارجی یا LCL در سمت خارج زانو قرار دارند و در کنترل حرکات جانبی مفصل نقش دارند. برای بررسی این رباط‌ها از تست‌های استرس استفاده می‌شود:

1. Valgus Stress Test:  بیشتر MCL را بررسی می‌کند. پزشک نیروی کنترل‌شده‌ای وارد می‌کند که سمت داخلی مفصل را تحت کشش قرار دهد. درد یا بازشدگی غیرطبیعی فضای داخلی زانو می‌تواند آسیب MCL را مطرح کند.
2. Varus Stress Test: برعکس، ساختارهای جانبی خارجی و به‌ویژه LCL را ارزیابی می‌کند. در بررسی آسیب‌های جانبی خارجی، اعمال استرس واروس در حدود ۳۰ درجه خم‌شدن زانو یکی از بخش‌های معاینه بالینی است. این تست‌ها معمولا در زوایای مختلف، از جمله نزدیک اکستنشن کامل و حدود ۳۰ درجه خم‌شدن، انجام می‌شوند؛ زیرا الگوی لقی در زوایای مختلف می‌تواند درباره گستردگی آسیب اطلاعات بدهد.

توجه داشته باشید که تست رباط جانبی نیز ارتباط مستقیمی با تست مینیسک ندارد. از آن استفاده می‌شود تا مشخص شود درد داخل یا خارج زانو ممکن است به‌جای مینیسک، از رباط‌های جانبی ناشی شده باشد یا هر دو ساختار هم‌زمان آسیب دیده باشند.

تست لقی زانو چیست؟

لقی زانو به حرکت بیش از حد طبیعی بین استخوان‌های مفصل گفته می‌شود و معمولا بیشتر به آسیب رباط‌ها مربوط است تا پارگی منفرد مینیسک. برای بررسی جهت‌های مختلف لقی از تست‌های متفاوت به شرح زیر استفاده می‌شود:

1. لقی قدامی: لاچمن و Anterior Drawer برای ACL
2. لقی خلفی: Posterior Drawer برای PCL
3. لقی داخلی: Valgus Stress برای MCL
4. لقی خارجی: Varus Stress برای LCL و ساختارهای جانبی خارجی
5. ناپایداری چرخشی: تست‌هایی مانند Pivot Shift یا Dial Test در شرایط مشخص

مقایسه زانوی آسیب‌دیده با سمت سالم اهمیت زیادی دارد، زیرا مقدار طبیعی حرکت مفصل در افراد مختلف یکسان نیست. AAOS نیز در ارزیابی آسیب‌های رباطی بر بررسی تمام ساختارهای زانو و مقایسه با زانوی مقابل تأکید می‌کند.  احساس خالی‌کردن زانو یا تق تق کردن زانو نیز الزاما مساوی با لقی واقعی نیست. درد شدید، ضعف عضله چهارسر، آسیب مینیسک و بعضی مشکلات کشکک نیز ممکن است بیمار را دچار احساس ناپایداری کنند.

تست پارگی مینیسک زانو در خانه

جست‌ و جوی تست پارگی مینیسک زانو در خانه بسیار رایج است، اما انجام تست‌های چرخشی مانند مک موری، اپلی یا تسالی توسط خود فرد روش مناسبی برای تشخیص قطعی نیست. این تست‌ها به تکنیک صحیح، مقایسه دو زانو و تفسیر دقیق محل درد، میزان لقی و کیفیت حرکت نیاز دارند. به‌ خصوص اگر آسیب به‌ تازگی رخ داده، زانو متورم است یا احساس قفل‌شدن وجود دارد، انجام مکرر اسکات یا چرخاندن زانو با هدف تست‌کردن مینیسک می‌تواند درد را بیشتر کند. در خانه بهتر است به‌ جای تلاش برای تشخیص پارگی، چند نشانه ساده بررسی شوند:

• آیا درد دقیقا در امتداد داخل یا خارج خط مفصل قرار دارد؟
• آیا درد پس از یک حرکت چرخشی زانو شروع شده است؟
• آیا زانو پس از آسیب متورم شده است؟
• آیا هنگام خم و راست‌شدن احساس گیرکردن وجود دارد؟
• آیا زانو واقعا قفل می‌کند و کامل باز نمی‌شود؟
• آیا حرکت چرخشی یا اسکات درد را واضح‌تر می‌کند؟

وجود چند مورد از این علائم تشخیص پارگی نیست، اما می‌تواند دلیل مناسبی برای ارزیابی پزشکی باشد. AAOS نیز تأکید می‌کند پارگی مینیسک با ترکیب شرح حال، معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری تشخیص داده می‌شود. همچنین در صورت صلاحدید پزشک می توانید با  استفاده از زانوبندهای طبی مانند زانوبند زاپیامکس و زانوبند رزوسیدال حرکت های زانو را کنترل کرده و به کاهش درد خود کمک کنید.

چه زمانی برای پارگی مینیسک MRI لازم است؟

طبق راهنمای سایت AAOS، تصویربرداری با کمک MRI برای تشخیص پارگی حاد و منفرد مینیسک است، زیرا می‌تواند خود مینیسک و سایر بافت‌ های نرم زانو را با دقت مناسبی نشان دهد. بااین‌حال، هر فردی که انواع درد زانو دارد به MRI نیاز ندارد. پزشک معمولا ابتدا شرح حال و معاینه را بررسی می‌کند و سپس براساس احتمال آسیب ساختاری درباره تصویربرداری تصمیم می‌گیرد. MRI بیشتر زمانی ارزش پیدا می‌کند که:

• علائم و معاینه به نفع پارگی مینیسک باشند.
• زانو قفل شود یا دامنه حرکت محدود شده باشد.
• علائم پس از یک آسیب چرخشی قابل‌توجه ایجاد شده باشند.
• درد و علائم مکانیکی ادامه پیدا کنند.
• احتمال آسیب هم‌زمان ACL، غضروف یا سایر بافت‌ها وجود داشته باشد.
• نتیجه معاینه نامشخص باشد و تشخیص بر تصمیم درمانی اثر بگذارد.

رادیوگرافی ساده خود مینیسک را نشان نمی‌دهد، اما برای بررسی شکستگی، آرتروز و بعضی علل استخوانی درد زانو مفید است.

سخن پایانی

تست پارگی مینیسک زانو شامل یک معاینه واحد نیست. مک موری، اپلی، تسالی و حساسیت خط مفصل هرکدام بخشی از اطلاعات لازم را فراهم می‌کنند، اما هیچ‌کدام به‌تنهایی نمی‌توانند پارگی را با قطعیت تأیید یا رد کنند. راهنمای جدید AAOS نیز استفاده ترکیبی از یافته‌های معاینه را مناسب‌تر می‌داند و MRI را روش تصویربرداری ترجیحی برای پارگی حاد مینیسک معرفی می‌کند.  از طرف دیگر، تست‌هایی مانند بالوتمان، لاچمن، کشویی قدامی و خلفی و تست‌های Valgus و Varus اهداف متفاوتی دارند. بالوتمان تجمع مایع را بررسی می‌کند، لاچمن و Drawerها رباط‌های صلیبی را ارزیابی می‌کنند و تست‌های استرس جانبی برای MCL و LCL به کار می‌روند. بنابراین یک “تست سلامت زانو” جامع در واقع ترکیبی از شرح حال، معاینه مینیسک، بررسی رباط‌ها، دامنه حرکت، تورم و عملکرد مفصل است.

سوالات متداول

1. بهترین تست پارگی مینیسک زانو کدام است؟

هیچ تست منفردی بهترین روش قطعی نیست اما تست های مک موری، تسالی و حساسیت خط مفصل از تست‌های مهم هستند

2. آیا تست مک موری مثبت یعنی مینیسک حتما پاره شده است؟

خیر. درد یا کلیک هنگام مک موری احتمال آسیب مینیسک را افزایش می‌دهد، اما سایر مشکلات داخل مفصل نیز می‌توانند نتیجه مثبت ایجاد کنند و بعضی پارگی‌های واقعی نیز مک موری منفی دارند.

3. برای پارگی رباط صلیبی چه تستی انجام می‌شود؟

برای ACL معمولاً تست‌هایی مانند لاچمن، Anterior Drawer و Pivot Shift و برای PCL به‌ویژه Posterior Drawer استفاده می‌شوند.

4. تست لقی زانو چگونه انجام می‌شود؟

نوع تست به جهت لقی بستگی دارد. لاچمن و کشویی قدامی لقی مرتبط با ACL، کشویی خلفی PCL و تست‌های Valgus و Varus رباط‌های جانبی را بررسی می‌کنند. این معاینات باید با زانوی مقابل مقایسه و توسط فرد آموزش‌دیده تفسیر شوند.